การเรียนรู้ครั้งที่ 10

การเรียนรู้แบบมอนเตสซอรี่ (Montessori Approach)

ความเป็นมาของมอนเตสซอรี่

มอนเตสซอรี่เป็นแนวทางการศึกษาที่เน้นการให้ความสำคัญกับเด็กแต่ละคน และมุ่งพัฒนาเด็กในด้านต่าง ๆ อย่างเป็นองค์รวม ไม่ว่าจะเป็นด้านสติปัญญา ร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สังคม และจิตวิญญาณ แนวคิดนี้เริ่มต้นโดยแพทย์หญิง มาเรีย มอนเตสซอรี่ แพทย์ชาวอิตาเลียน โดยการเปิดโรงเรียน Casa dei Bambini ในปี 1907 ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการศึกษาที่มุ่งพัฒนาเด็กผ่านการสังเกตพฤติกรรมของเด็กในสภาพที่เป็นจริง โดยไม่ใช่ในสิ่งที่ผู้ใหญ่คาดหวังให้เด็กเป็น

จากการสังเกตนี้ มอนเตสซอรี่ได้พัฒนาวิธีการสอน การจัดเตรียมสิ่งแวดล้อม และอุปกรณ์การเรียนการสอนที่เหมาะสม ซึ่งแนวคิดนี้ได้แพร่หลายไปทั่วโลกเป็นเวลากว่า 100 ปี และยังคงใช้อยู่จนถึงปัจจุบัน เนื่องจากมันสามารถนำไปใช้ได้กับเด็กทุกกลุ่มทุกยุคสมัย รวมถึงเด็กที่มีความต้องการพิเศษด้วย

แนวคิดการจัดประสบการณ์การเรียนรู้แบบมอนเตสซอรี่

การสอนแบบมอนเตสซอรี่มุ่งเน้นการเรียนรู้ด้วยตนเองของเด็ก โดยให้เด็กมีอิสระในการเรียนรู้ และช่วยให้เด็กเกิดการพัฒนาทางด้านต่าง ๆ โดยคำนึงถึงความสนใจและความต้องการของแต่ละคน ตัวอย่างของหลักการที่สำคัญในมอนเตสซอรี่ ได้แก่

1. เด็กทุกคนมีความแตกต่าง
2. เด็กมีความอยากรู้อยากเห็นและแสวงหาความรู้
3. เด็กต้องการทดลองและเรียนรู้กิจกรรมใหม่ ๆ
4. ความสนใจของเด็กเปลี่ยนแปลงไปตามอายุและพัฒนาการ

หลักการจัดประสบการณ์การเรียนรู้แบบมอนเตสซอรี่

1. การยอมรับเด็ก (Respect for the Child)
   เด็กควรได้รับการยอมรับในลักษณะเฉพาะของตัวเอง และได้รับการยอมรับตามธรรมชาติของพัฒนาการ โดยการพัฒนาให้สอดคล้องกับความสามารถและความต้องการของเด็ก
2. จิตของเด็กเป็นฟองน้ำ (Absorbent Mind)
   เด็กมีจิตที่สามารถซึมซับข้อมูลจากสิ่งแวดล้อมรอบตัวได้อย่างดี โดยเฉพาะในช่วงวัยทารกจนถึงวัยปฐมวัย
3. ช่วงวิกฤติแห่งการเรียนรู้ (Sensitive Periods)
   เป็นช่วงเวลาที่เด็กสามารถเรียนรู้ทักษะต่าง ๆ ได้ดีในช่วงพัฒนาการที่เหมาะสม ครูควรสังเกตและใช้ช่วงเวลานี้ให้เป็นประโยชน์สูงสุดในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้
4. การเตรียมสภาพแวดล้อม (Prepared Environment)
   เด็กเรียนรู้ได้ดีที่สุดในสภาพแวดล้อมที่ได้รับการจัดเตรียมอย่างมีจุดมุ่งหมาย โดยเปิดโอกาสให้เด็กได้ทำกิจกรรมตามความสนใจของตนเอง
5. การศึกษาด้วยตนเอง (Self-Education)
   เด็กสามารถเรียนรู้ได้ด้วยตัวเองจากสภาพแวดล้อมที่จัดเตรียมไว้ และได้รับอิสระในการทำงาน ซึ่งจะช่วยให้เด็กเรียนรู้การควบคุมการเคลื่อนไหวของตนเองและเพิ่มความมั่นใจในตนเอง

เทคนิคการสอนตามแนวคิดมอนเตสซอรี่

การสอนตามมอนเตสซอรี่จะใช้เทคนิคและวิธีการที่เหมาะสมเพื่อให้เด็กได้เรียนรู้จากสิ่งที่เขาสนใจ เช่น

• สื่อการเรียนรู้
  ใช้สื่อที่เหมาะสมกับพัฒนาการของเด็ก เช่น อุปกรณ์การเรียนที่เด็กสามารถสัมผัสและใช้ได้จริง
• เพลง
  การใช้เพลงเพื่อดึงดูดความสนใจและส่งเสริมการเรียนรู้ผ่านการร้องและการเคลื่อนไหว
• คำคล้องจอง
  ใช้คำคล้องจองเพื่อช่วยพัฒนาเรื่องการฟังและความจำ
• ปริศนาคำทาย
  ใช้ปริศนาในการส่งเสริมทักษะการคิดและการแก้ปัญหา

การเรียนรู้ของเด็กอนุบาลตามแนวคิดมอนเตสซอรี่

การเรียนรู้ของเด็กอนุบาลในแนวทางมอนเตสซอรี่จะเป็นการเรียนรู้จากการสัมผัสและทำกิจกรรมต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับชีวิตจริง เด็กจะได้รับการกระตุ้นจากสิ่งแวดล้อมรอบตัวเพื่อให้เกิดความอยากรู้ อยากทำ และสามารถเรียนรู้ได้ด้วยตัวเอง